Een van de oudste nog steeds in gebruik zijnde lucht-lucht geleide raketten is de AIM-9 Sidewinder. Wilden de eerste versies van deze hittezoekende projectielen regelmatig de zon opzoeken, latere versies kozen steeds dodelijker de bedoelde warmtebron. Het is nog steeds de meest gebruikte lucht-lucht raket voor de korte afstand.

AIM staat voor Air Intercept Missile. Voor de AIM-9 Sidewinder vaak als 'eem nine' uitgesproken. In de US zetelt ook de fabrikant Raytheon. Op de IR gevoelige kop na, een relatief simpel apparaat bestaande uit een holle buis waarin de raketmotor met vaste brandstof zit. Voorop de body zitten vier statische vinnen en achterop de vier stuurvinnen. Die laatste werken voor veel AIM-9's met 'aan-uit' (bang-bang) vinnen die alleen maximaal uit kunnen slaan op stuurinput. Op de achterste vinnen zitten tevens de 'rollerons'. Die simpele wieltjes spinnen in de luchtstroom en leveren gyrostabilisatie. Op de body zitten verder de twee ophangpunten en een connector voor de interface met vliegtuigsystemen en eventuele externe koeling. Dat laatste, soms in de raket zelf, is nodig om de gevoeligheid van de IR kop te vergroten. Tussen de raketmotor en de zoeker in zit de springlading van ± 10 kg. Afhankelijk van de versie, een die slim (gericht) knalt. Dat knallen wordt bepaald door de ontsteking met magnetische, laser, IR of radarsensoren (proximity fuse).

F105 Thunderchief met AIM-9B

Het hittezoekende mechanisme gebruikt de veranderende elektrische conductiviteit van het gebruikte sensormateriaal onder invloed van IR straling, de fotoconductiviteit. De infraroodband zit naast het voor mensen zichtbare licht in het elektromagnetische spectrum. Het meten van de locatie en sterkte van de veranderende conductiviteit, kan in een IR gevoelige zoeker vertaald worden naar pixels op een beeldscherm in warmtebeeldapparatuur of een doellocatie opleveren in een IR raketkop. De temperatuur van het conductormateriaal beïnvloedt de conductiviteitseigenschappen en voor veel gebruikt (super)conductiemateriaal geldt hoe kouder hoe beter. Ontwikkeling van de Sidewinder begon in 1946 en borduurde deels voort op Duitse experimenten en ervaringen.

AIM-9J's, met 9L's aan de tips

In 1953 vonden de eerste proeflanceringen plaats en in 1956 werd de eerste productieversie, de AIM-9B, bij de USAF geïntroduceerd. Deze had een IR zoeker met gekoeld lood-sulfide als conductor achter het spiegel-lenshuis zitten. In 1958 proefden ze voor het eerst communistisch aluminium. Bij luchtgevechten tussen F-86 Sabres van de Taiwanese luchtmacht, die een stiekeme zending eem-nines kreeg van Uncle Sam, en PRC Mig-17's, werden een aantal Migs neergehaald. Mogelijk kwam een PRC Mig met een ongeëxplodeerde AIM-9 thuis die daarna zeer goed bekeken werd door geïnteresseerde kameraden. In ieder geval kwamen de Russen in 1961 met een Sidewinderkloon, de K-13. In Natoos, de AA-2 'Atoll'.

Niner-Lima

Naast de infraroodgeleide AIM-9B, werd voor de Marine de AIM-9C ontwikkeld die als enige versie semi-actieve radargeleiding gebruikte. Dat was niet echt een succes. De elektronica werkte deels nog op vacuümbuizen en de kleine radarantenne voor doelreflectieontvangst van uitgezonden radarstraling door het vliegtuig, maakte de 9C niet erg effectief. De meeste van zo'n duizend gebouwde 9C's werden later tot 'radar homer' omgebouwd als AGM-122 Sidearm (Air-to-Ground Missile). Zoals voor meer wapensystemen, was Vietnam de oorlog die ontwikkeling versnelde. Na de 9B, volgde een aantal met vrij beperkte verbeteringen tot de 9H 'solid state' introduceerde voor de marinejagers. Ze kregen transistorcircuits die compacter, lichter en betrouwbaarder waren dan 'bulbs'. De 9J in 1972 voor de USAF, had soortgelijke verbeteringen plus nieuwe voorvinnen en een besturing die hogere g-krachten aankon.

Mike

Met de in 1978 geïntroduceerde 9L, de 'Niner-Lima', een van de meest geproduceerde versies, kwam aan het van achteren naderen een eind. Tot dan toe kon alleen de hete uitlaat onder een zeer beperkte hoek door de IR kop gezien worden. Een nieuwe zoeker, samen met digitale techniek maakte dit de eerste 'all-aspect' Sidewinder die ook aanvliegende doelen in 't snotje kreeg voor zowel de US Navy, als de USAF en exportlanden als Nederland. De 9L, en latere 9M (vanaf 1982), hebben opvallende dubbele deltavinnen voor. Oudere versies zoals de 9J, werden met L/M of vergelijkbare technologie opgewaardeerd voor o.a. West-Duitsland. Niner-Lima hield in 1982 behoorlijk huis onder de Argentijnen boven de Falklands, en de Golan-hoogte in het Midden-Oosten, waar Syrische piloten de pineut werden.

Technische gegevens
Lengte: 2,85 m, diameter: 12,7 cm, spanwijdte vinnen: 66 cm, gewicht: 81-91 kg, snelheid: mach 2,5, bereik: tot 18-27 kilometer afhankelijk van hoogte (en versie). Afgeleiden: AGM-122 anti-radar raket, M48 Chaparral landsysteem tegen luchtdoelen (beide buiten gebruik). In de RAM, een korte afstands marinesysteem tegen luchtdoelen, zit een doorontwikkelde zoeker van een Stinger SAM op de body van een Sidewinder.

9X, met TVC

De huidige AIM-9X die in 2003 werd ingevoerd, is de laatste stap van ontwikkeling. Met een nieuwe IIR zoeker (Imaging-Infrared) die aan een helmvizier gekoppeld kan worden, is het aanvalsspectrum sterk verbreed. De 9X kreeg verder programmeerbare software en stuwsturing in plaats van vinsturing (TVC: Thrust-Vectoring-Control). De 9X werd door de Amerikanen ontwikkeld nadat het gezamenlijke ASRAAM project met Europa, het gebruikelijke gekibbel opleverde zonder werkende raketten ter vervanging van de dwarsdraaier. Die blijft dus nog wel een tijdje onder, of met de F22 en F35, in toestellen gehangen worden. Ook in Nederland, dat 9B's en 9J's versleet, en 9L/M's naast de AMRAAM onder de F16 hangt.

F4 Phantoms slopen