Hoewel hij al dertig jaar boven Nederland rondvliegt, heeft het toestel nauwelijks aan glans en verbeeldingskracht ingeboet. Elders ook niet trouwens. De F16 wordt nog steeds veelal als het neusje van de zalm gezien. Natuurlijk heeft het ook een opvallende neus. Met een grote bek er onder.

Het begon als een USAF 'lightweight' jagerproject in de jaren zestig van de vorige eeuw. Na een sukkelperiode werd het project in 1971 nieuw leven ingeblazen als project FXX dat naast het project FX voor een geavanceerd tweemotorig jachtvliegtuig voortgang vond. Wel Amerikaans 'light' overigens. Het kale prototype kwakte leeg toch weer meer op de weegschaal dan zijn operationele voorganger in het Nederlandse luchtruim, de F104G Starfighter. Uiteindelijk moest een flyoff tussen de FXX prototypen bepalen welk toestel de FX als goedkoper, bovenal wendbare lichtgewicht zou aanvullen. Uiteindelijk won in 1974 General Dynamics' YF16 de USAF competitie van Northrop's YF17. De verliezer werd hierna de haast even succesvolle F18 Hornet. FX werd de F15.

Flyoff

De F16 had een aantal primeurs. Het was de eerste eenmotorige jager waar koolstofcomposiet in verwerkt werd, met name in het staartgedeelte. Toch is tachtig procent van de constructie nog van aluminium. De F16 kreeg als eerste een analoog computergestuurd fly-by-wire (fbw) besturingsysteem met een joystick aan de rechterkant in de cockpit. Deze stuurhulp is nodig daar de F16 van nature bij subsonische snelheden ietwat onstabiel is om extra wendbaar te zijn. De constante correcties om stabiel te blijven hoeft de vlieger met het fwb-systeem niet zelf te maken. Er zitten drie fbw-computers in om de besturing te garanderen. Samen met het grote aantal stuurvlakken in de vleugel voor- en achterrand geeft deze 'relaxed stability' configuratie de F16 zijn wendbaarheid.

Sterke one-piece polycarbo kap..

..opent net zo makkelijk

Links in de cockpit zit ook een stick. Een slimme gasschuif waar meerdere knoppen op zitten om zoveel mogelijk systemen te kunnen bedienen zonder je handen van de sticks af te hoeven nemen. Vandaar de hands-on-throttle-and-stick, HOTAS, naamgeving. Een nieuwtje in 1974. De HUD bestond weliswaar al sinds 1969, maar maakte in combinatie met de twee platte MFD schermen (multifunction displays) de informatievoorziening in de cockpit state-of-the-art.

F16A cockpit (foto- strijdbewijs)

De sidesticks met armsteunen en de typische, nogal ver (30°) achterwaarts hellende schietstoel helpen de g-krachten beter te verdragen. Toch leveren de +9 en -3 g die een F16 (ook met volle tanks) kan trekken nog wel eens bloeduitstortingen op. Ter vergelijking, een 104 kon tot 7,5 g trekken als het moest. Ook de eerste versie uit het vroege digitale tijdperk kreeg al een behoorlijke radar met een multimode digitale (64K) vuurleidingscomputer voor lucht- en gronddoelen. De Westinghouse X-band pulse-doppler AN/APG66 radar pikt een jager op ± 60 kilometer op waar de buis-en-transistor set in een F104G op 30 kilometer al moeite mee had. De radar kan met variabele pulsrepetitiefrequenties (PRF) werken. De dopplerradar in een hoge PFR maakt doelen beter zichtbaar wanneer ze onder de horizon zitten (ground clutter). Naarmate de constructie 'block' nummers opliepen, werden de systemen verder opgewaardeerd en de capaciteit fors uitgebreid.

Huidige F16AM gemlufde Klu F16

Daar deze systemen vanaf de tekentafel al modulair en deels programmeerbaar ontworpen waren om toekomstige upgrades en vervanging te vereenvoudigen, maakte dit de MLU (Mid Life Update) een stuk eenvoudiger. Deze doorgaande MLU programma's houden de oorspronkelijk als F16A/B bestelde Nederlandse toestellen up-to-date en vergelijkbaar met de F16C. De eerste van 213 Klu F16's startte zijn Pratt&Whitney F100 motor in 1979.

Volgende week deel 2.

(KRO's TopGun -over de F16 vliegopleiding- wordt vanwege de storing gisteren, vanavond 20 januari herhaald om 22:15 op NL3)

De eerste, wat onbedoelde vlucht